Carnaval was ooit een uitbundig feest als voorloper op veertig vasten. Het er nog even van nemen en dan veertig dagen op weg naar Pasen. Salland viert carnaval nog altijd uitbundig. Maar het vasten is in de vergetelheid geraakt. Maar niet bij Mariëlle van der Vegt.
Mariëlle vertelt haar verhaal op de gezamenlijke Iftar-Vasten-viering in het Annahuis in Raalte. Drie jaar lang overlappen Ramadan en Vasten elkaar. Reden voor het Verdrag van Salland en de Sallandse Eettafel samen een maaltijd te nuttigen: de Iftar, Arabisch voor het onderbreken van de Vasten.
Mariëlle is actief in de katholieke parochie Het Heilig Kruis, waaronder de meeste Sallandse kerken vallen. Maar haar manier van vasten is niet per se dé katholieke manier. “Het is mijn eigen manier,” zegt ze. “Er zit wel een katholieke achtergrond achter, maar ik wil niet doen alsof alle katholieken dat zo beleven.”
Die veertig dagen beginnen op Aswoensdag, de dag na carnaval. Voor Mariëlle horen die twee bij elkaar. “Ik vier ook gewoon carnaval,” vertelt ze. “En juist daarom vind ik het mooi dat daarna een andere tijd begint. Als je een periode hebt waarin je even los mag gaan, hoort daar ook een moment van bezinning bij.”
Op Aswoensdag haalt ze, als het kan, een askruisje in de kerk. Dat ritueel heeft een lange geschiedenis. De as komt van de palmtakjes die een jaar eerder op Palmzondag zijn gezegend. Die takjes hangen vaak een jaar lang bij mensen thuis. Daarna worden ze verbrand. Met die as wordt een kruisje op het voorhoofd getekend. Het is een oud symbool: as die over het land wordt uitgestrooid kan nieuw leven laten groeien. Zo staat het ook voor de vastentijd. Een periode van inkeer en bezinning, die uiteindelijk uitloopt op Pasen, het feest van nieuw begin.
Voor Mariëlle zijn die veertig dagen een moment om stil te staan bij haar eigen leven. Dat doet ze elk jaar op een andere manier. “Het hangt een beetje af van hoe het met je gaat,” zegt ze. “Als het leven rustig is, ben ik er misschien minder intensief mee bezig. Maar als het onrustiger is, dan is het juist een moment om even de satéprikker erin te zetten. Even kijken: hoe staat het ervoor?”
Ze gebruikt de tijd om zichzelf vragen te stellen. Doet ze nog de dingen die bij haar passen? Geeft haar werk nog voldoening? Hoe zit het met haar gezin, haar vrienden, haar vrijwilligerswerk? En ook: doe ik dit voor mezelf, of vooral voor een ander? Het gaat haar niet om strengheid of regels, maar om balans. “Als het niet in balans voelt, dan denk ik: wat moet ik meer doen, en waar moet ik misschien minder energie in steken?”
Soms helpt ze zichzelf daarbij met een veertigdagentijdkalender die binnen de parochie wordt gemaakt. Daar staan korte teksten in: een filosofische gedachte, een humoristische opmerking of een kleine opdracht. Dingen die je even laten nadenken.
Daarnaast heeft Mariëlle een gewoonte ontwikkeld die haar rust geeft: elke dag een klein stukje van de rozenkrans bidden. Niet de hele, maar een zogenoemd “tientje”. Dat is een reeks van gebeden die je langs de kralen van de rozenkrans doorloopt. Het ritme ervan werkt bijna meditatief. “Je wordt er gewoon rustig van,” zegt ze. “Het is een beetje als een mantra.”
Opvallend genoeg kwam die gewoonte pas relatief laat in haar leven. Een paar jaar geleden ging ze voor het eerst mee op bedevaart naar Lourdes. Eerlijk gezegd keek ze daar aanvankelijk wat sceptisch naar. “Ik vond het altijd een beetje een groot toneelstuk,” zegt ze lachend. Maar een goede vriend raadde haar aan het gewoon eens te ervaren.
Tijdens die reis zag ze iets anders. Mensen die met heel verschillende redenen naar Lourdes kwamen: verdriet om een overleden partner, zorgen over werk, ziekte of onzekerheid. Sommige pelgrims waren slecht ter been en hadden hulp nodig. Maar wat haar vooral raakte was hoe mensen na zo’n week weer naar huis gingen. “Je zag gewoon dat ze lichter terugkwamen,” vertelt ze. “Alsof ze daar iets hadden kunnen achterlaten.”
In de trein naar Lourdes zag ze mensen de rozenkrans bidden. Eerst keek ze er wat verbaasd naar. Maar op de terugweg deed ze zelf mee. “En toen merkte ik: hier word je gewoon rustig van.” Sindsdien hoort het bij haar dagelijkse ritme.
De wortels van haar geloof liggen nog verder terug. Niet zozeer bij haar ouders, die er weinig mee hadden, maar bij haar opa. Hij had ooit priester willen worden en was daar ver in gekomen, totdat hij haar oma ontmoette. Het priesterschap bleef achterwege, maar zijn geloof niet. Hij vertelde verhalen, gaf tradities door en liet zien hoe geloof ook iets met het dagelijks leven te maken heeft.
Later kreeg Mariëlle er opnieuw een andere blik op toen ze op een oecumenische school ging werken. Daar kwam ze niet alleen met katholieke en protestantse tradities in aanraking, maar ook met de islam. Veel leerlingen deden mee aan de ramadan. Dat maakte de vastentijd voor haar nog betekenisvoller. “Kinderen doen daar eigenlijk heel mooi aan mee,” zegt ze. “Het laat zien dat verschillende tradities soms verrassend veel op elkaar lijken.” Wat brengt die vastentijd haar persoonlijk? In de eerste plaats inzicht. Over zichzelf, maar ook over de wereld. In een tijd waarin het nieuws vaak zwaar kan voelen, helpt het om even stil te worden. “Je kunt soms moedeloos worden van alles wat er gebeurt,” zegt ze. “Maar als je jezelf rust geeft, zie je ook beter wat je wél kunt doen. Niet alle problemen van de wereld zijn op te lossen. Maar je kunt wel proberen zelf in balans te blijven en goed te doen voor de mensen om je heen. Daar is de vastentijd heel geschikt voor: even stilstaan, zodat je daarna weer met nieuwe energie verder kunt.”
